غسل جمعه مسأله‌ى 201 - غسل جمعه از غسل‌هاى واجب است « 1 » خصوصاً براى كسانى كه در نماز جمعه شركت مىكنند ، و مانند ساير غسل‌هاى واجب و مستحب از وضو كفايت مىكند كه « أىُّ وُضُوءٍ أنْقى مِنَ الْغُسْلِ » : چه وضويى از غسل پاكيزه‌تر و پاك كننده‌تر است . تمامى غسل‌ها را شامل مىشود ، و شهرت واجب نبودنش در برابر روايات صحيح و بسيارى كه واجبش دانسته‌اند در نقض اين حكم هرگز نقشى ندارد . مسأله‌ى 202 - اداى غسل جمعه نخست از طلوع فجر تا ظهر ، واجب اوّلى است ، و بعد از ظهر جمعه تا غروب جمعه واجب است و پس از آن اگر معذور نتوانسته بود از طلوع فجر پنج شنبه تا طلوع فجر جمعه قضاى واجب غسل جمعه را انجام دهد ، تا غروب روز شنبه قضايش بر او واجب است ، و در هر صورت از وضو كافى است مگر آن‌كه بدون عذر شرعى در پنج شنبه در حالىكه در جمعه بدون حرج يا عسر مىتوانسته غسل كند اين غسل را انجام دهد كه اين‌جا از وضو كافى نيست . تيمم مسأله‌ى 203 - تيمم بدلى است اضطرارى از وضو و غسل - جز براى نماز شب كه اضطرار هم در آن شرط نيست - و در اصل لغويش به‌معنى قصدى با اهتمام است ، و اين‌جا موردش « آيه‌ى 43 ، سوره‌ى نساء » « فَلَمْ تَجِدوا ماءً فَتَيَّمَّموا صَعيِداً طَيِّباً » است كه در صورت « لَمْ تَجِدُوا ماءً » : اگر آبى نيافتيد ، چنان تصميمى واجب است ، كه رو سوى « صعيد » آوردن و قسمتى از چهره و دو دست را به آن ساييدن است ، و اين عمل بجاى وضو و غسل در موارد ضرورت حتمى است . در اين‌جا « فَلَمْ تَجِدُوا ماءً » : پس آبى نيافتيد ، داراى دلالتى دوگانه است ، كه نخست

--> ( 1 ) - از جمله موافقان اين نظر مرحوم شيخ صدوق است ( 1 : 54 ) . و نيز شيخ مفيد در مقنعه آن را سنتى واجب دانسته و اين خود مقتضاى اطلاق آيات غسل و رواياتى صحيح است . و از فقيهان سنّى حسن بصرى و داود آن را واجب مىدانند